Sürücülerde Psikoteknik Değerlendirme: Sürücülerin güvenli araç kullanmalarını sağlayan zihinsel özelliklerinin (algı, dikkat, hafıza, muhakeme vb.); psikomotor yetenek ve becerilerinin (tepki hızı, göz, el, ayak koordinasyonu vb.); tutum-davranış, alışkanlık ve kişilik özelliklerinin (risk alma, saldırganlık, sorumluluk, öz kontrol vb.) ölçülmesi ve sürücülük açısından uygunluğu-yeterliliği hakkında bir sonuca varılmasıdır.
Ara
23
Psikoteknik Nedir?
Denizli Psikoteknik
Psikoteknik Nedir: Çalışma psikolojisinin bir dalı olan psikoteknik değerlendirme, bireyin belirli bir işteki yeterliliğinin ortaya konması amacıyla, gerekli bedensel ve zihinsel özelliklerinin testler aracılığıyla ölçülmesidir. Başka bir deyişle psikoteknik değerlendirme, bireyin belirli bir işe uygun olup olmadığını anlamaya yönelik olarak tasarlanmış bir inceleme ve değerlendirme yöntemidir. Psikoteknik, fizyolojik ve psikolojik yöntemlerle çalışanı değerlendirir. Amacı bireyi elemek değil, yeteneklerine uygun işe yönlendirmek böylece meslek hastalıkları, iş kazaları ve uyumsuzlukları azaltmak, önlemektir.
Ara
16
Psikoteknik Değerlendirmede Kullanılan Testler
PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRMEDE KULLANILAN TESTLER
DİKKAT DÜZEYİ [ SIGNAL ]
Bu testte, adayın, karmaşık uyaranlar arasından belirli uyaranları ayrıştırması istenerek, seçici dikkat düzeyi ölçülür. Sürücülerin uzun süre monoton bir ortamda seçici dikkat düzeylerinin düşebileceği ihtimalini göz önüne alındığında ve kazaların ana nedenlerinden birinin dikkat ve konsantrasyon kaybı olduğu düşünüldüğünde sürücülerin dikkat düzeyinin belirlenmesi güvenli sürücülük açısından büyük öneme sahiptir.
MUHAKEME [ SPM ]
Soyut görsel şekiller arasındaki ilişkilerin kavranması ve fark edilmesi üzerine kurulu olan bu testte, kişilerin olaylar arasındaki ilişkileri anlama,değerlendirme yetenekleri ölçülür. Olayları ve olası sonuçlarını algılamanın sürüş esnasında olası riskli durumlardan uzak durmak için birinci derecede öneme sahip olduğu kesindir. Muhakeme yeteneği düşük kişilerin bulundukları ortamdaki olayları algılayamadıkları ve buna bağlı gerekli tedbirleri almamaları nedeniyle riskli durumlara düştükleri ve kazaya karıştıkları veya neden oldukları belirlenmiştir.
HIZ ve MESAFE ALGILAMASI [ HMT ]
Bu testte adayın, uyaranların hareket hızını ve uyaranlar arası mesafeyi tahmin etme becerisi ölçülür. Sürücülük becerisini belirleyen en önemli unsurlardan birisini oluşturması açısından önemlidir. Hız mesafe tahmin testi sonuçları sürücünün temkinli veya riskli araç kullanma eğilimini hakkında da önemli bilgiler vermektedir.
GÖRÜŞ AÇISI & KOORDİNASYON [ IIB ]
İkili İşlem Becerisi Periferal Görme Becerisi
ile ilgili değerlendirme, 120 ile 140 derecelik açı içinde başın sağ ve sol ekstreminden, yani bu açıdan verilen uyaranların kişinin görüş açısına ne zaman girdiğinin incelenmesidir. Bu test, adayın dikkatini, karşısında yer alan bir göreve, direksiyon kullanarak yoğunlaştırdığı esnada, sağ ve soldan gelen uyaranları fark ederek tepki vermesi üzerine kuruludur.
TEPKİ KALİTESİ ve HIZI [ DT ]
Yoğun Uyaran Akışı ve Stres Altında Tepki Hızı ve Kalitesi
Bu testte, farklı renklerdeki görsel uyaranlara ve farklı tonlardaki sesli uyaranlara aday tarafından verilen doğru tepkiler ve bu tepkilerin hızları ölçülür. Ani ve panik bir durumda adayın ne kadar hızlı ve ne derece doğru tepki verebileceği ölçülür. Sürücülerin ani değişimleri ne kadar çabuk ve doğru fark edip tepki verdiklerinin ölçümüdür.
TAVTMB Takistoskopik Trafik Algı Testi
Kısa sürelerle (1 saniye) gösterilen trafikle ilgili görüntüler sonrasında görsel algılama performansını ve algısal hızı ölçen bir testtir.
SÜREKLİ DİKKAT ve PROBLEM ÇÖZME [ Cognitrone ]
Bu testte adayın sürekli dikkat performansı ölçülmektedir.
Bu testte adaylara her soruda ekran üzerinde 4 yukarıda biri aşağıda olmak üzere toplam 5 adet şekil gösterilmektedir. Adaylardan beklenen , aşağıda verilen şeklin yukarıdaki şekillerden birisi ile aynı olup olmadığına hızlı bir şekilde karar vermeleridir. Aşağıdaki şekil yukarıdaki şekillerden birisi ile aynı olduğunda adaydan evet yanıtını vermesi beklenmekte eğer aşağıdaki şekil yukarıdaki şekillerden tamamen farklı ise bu durumda da adaydan hayır yanıtını vermesi beklenmektedir
GÖRSEL SÜREKLİLİK [ LVT ]
Karmaşık görüntülerin olduğu bir ortamda, dikkatin belirli bir yön üzerinde kontrollü şekilde yönlendirilebilmesi.
Bu test kişinin aşağıdaki özellikler açısından ne derece yeterli olduğunu gösterecek veri sağlar:
• Görsel olarak karmaşık yapılanmış ve belirsiz ortamlarla başa çıkabilme (dikkat yöneliminin böyle bir ortamda dahi korunabilmesi),
• Görsel bir ortamda dikkat dağıtıcı unsurları eleyebilme ve dikkat dağıtıcılara karşı direnç gösterebilme,
• Yönlendirmeyi sağlayan, işaretleri (indikatörleri) takip edebilme,
• Sürekli dikkatin korunabilmesi.
PSİKOTEKNİK TESTLER [ YASAL ]
Psikoteknik Değerlendirme yapabilmek üzere : 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile uygulama açısından ( T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından ) bununla bitiştirilen Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca yapılan uygulamalara YASAL uygulamalar adını veriyoruz.NORMLAR
Yasal Uygulamalarda , T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından tayin edilen , alan ile ilgili olarak , Türk Psikologlar Derneği ( TPD ) tarafından incelenmiş ve onaylanmış Normlar kullanılmaktadır. Normlar , TPD öngörüsü ile, sürücünün Yaşı ve Eğitim durumu ile doğrudan bağlantılıdır.YASANIN İSTEDİĞİ ÖLÇÜM ALANLARI :
Psiko-teknik Değerlendirmede İncelenecek Sürücü Özellikleri
1) ZİHİNSEL YETENEK ve BECERİLER
A ) Dikkat
B ) Anlama ve Değerlendirme (Muhakeme) Yeteneği
C ) Hız ve Mesafe Algılama
D ) Geniş Görüş Alanı İçinde Uyaran Fark Etme
E ) Şekil Algılamada Görsel Süreklilik
2) PSİKOMOTOR YETENEK ve BECERİLER
A ) Tepki Hızı
B ) Koordinasyon Düzeyi
Psikoteknik Değerlendirme yapabilmek üzere : 2918 Sayılı Karayolları Trafik Kanunu ile uygulama açısından ( T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından ) bununla bitiştirilen Karayolu Taşıma Yönetmeliği uyarınca yapılan uygulamalara YASAL uygulamalar adını veriyoruz.NORMLAR
Yasal Uygulamalarda , T.C. Sağlık Bakanlığı tarafından tayin edilen , alan ile ilgili olarak , Türk Psikologlar Derneği ( TPD ) tarafından incelenmiş ve onaylanmış Normlar kullanılmaktadır. Normlar , TPD öngörüsü ile, sürücünün Yaşı ve Eğitim durumu ile doğrudan bağlantılıdır.YASANIN İSTEDİĞİ ÖLÇÜM ALANLARI :
Psiko-teknik Değerlendirmede İncelenecek Sürücü Özellikleri
1) ZİHİNSEL YETENEK ve BECERİLER
A ) Dikkat
B ) Anlama ve Değerlendirme (Muhakeme) Yeteneği
C ) Hız ve Mesafe Algılama
D ) Geniş Görüş Alanı İçinde Uyaran Fark Etme
E ) Şekil Algılamada Görsel Süreklilik
2) PSİKOMOTOR YETENEK ve BECERİLER
A ) Tepki Hızı
B ) Koordinasyon Düzeyi
MECEM Psikoteknik Değerlendirme Merkezi VİYANA TEST SİSTEMİ’nde bulunan aşağıdaki testler ile size en iyi sonuçları verir.
Ara
16
Psikoteknik Nedir?
PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRME NEDİR?
Çalışma psikolojisinin bir dalı olan psikoteknik değerlendirme, bireyin belirli bir işteki yeterliliğinin ortaya konması amacıyla, gerekli bedensel ve zihinsel özelliklerinin testler aracılığıyla ölçülmesidir.Başka bir deyişle psikoteknik değerlendirme, bireyin belirli bir işe uygun olup olmadığını anlamaya yönelik olarak tasarlanmış bir inceleme-değerlendirme yöntemidir.
SÜRÜCÜLERDE PSİKOTEKNİK DEĞERLENDİRME:
Sürücülerin güvenli araç kullanmalarını sağlayan zihinsel özelliklerinin (algı, dikkat, hafıza, muhakeme vb.); psikomotor yetenek ve becerilerinin (tepki hızı, göz, el, ayak koordinasyonu vb.); tutum-davranış, alışkanlık ve kişilik özelliklerinin (risk alma, saldırganlık, sorumluluk, öz kontrol vb.) ölçülmesi ve sürücülük açısından uygunluğu-yeterliliği hakkında bir sonuca varılmasıdır.
Sürücülerde psikoteknik değerlendirme; sürücülerin sürüşle ilgili özel bilişsel ve psikomotor becerilerini ölçen ve güvenli araç kullanımını sağlayan standart testlerin yer aldığı bilgisayar tabanlı bir değerlendirme sistemidir. Temel bilişsel beceriler dikkat, algı, bellek, izleme ve muhakeme ve psikomotor beceriler ise el-ayak-göz koordinasyonu, tepki zamanı, çevresel görüş, hız mesafe tahmini ve çarpışma zamanı tahmini olarak tanımlanabilir. Bu becerilere sahip olmanın, kurallara uygun karar vererek ve doğru motor hareketleri yaparak kazalardan kaçınabilme ve araç kullanabilmenin ilk basamağı olduğu söylenebilir.
Avrupa‘da psikoteknik değerlendirmenin kullanımına baktığımızda; psikoteknik değerlendirmenin gelişmiş ülkelerde sürücülük becerilerinde yaşa bağlı zayıflamanın meydana gelmesi nedeniyle yaşlı sürücülere mecburi hale geldiği, yolcu ve eşya (emtia) taşımacılığı yapan profesyonel sürücülerin araç kullanma beceri düzeylerini bilgisayar destekli testlerle kanıtlamak zorunda oldukları ve ceza puanını aşan sürücülerin psikoteknik değerlendirmeyi geçmek mecburiyetinde oldukları görülmektedir.
Sürücülerde Psikoteknik Değerlendirmenin Amaçları
1-Bazı psikolojik yetersizlikleri nedeniyle trafikte tehlike yaratabilecek sürücülerin teşhis edilmesi,
2-Sürücülerin kendi kişisel sürücülük becerileri ve tutumlarına ilişkin farkındalıklarını arttırmak,
3-Trafik içinde seyahat eden halkı, tehlikeli sürücülerden korumak,
4-Uzun vadede, risk altındaki sürücülere, tutumlarını değiştirme şansı verecek rehabilitasyon programları oluşturarak, toplumun sürücülük kültürünü iyileştirmektir
Son Yorumlar